'

Nikolajevska crkva u Novom Sadu

Nikolajevska DKurucic

Nikolajevska crkva u Novom Sadu

Nikolajevska crkva je jedna od nekoliko pravoslavnih crkava u Novom Sadu. Nalazi se u centru grada, ali malo skrivena od pogleda prolaznika. To je najmanji pravoslavni hram u Novom Sadu i najstariji sačuvan u izvornom obliku. Sagrađen je tridesetih godina 18. veka i posvećen Svetom Nikoli, odnosno prenosu moštiju Svetog Nikole u Bari. Nikolajevska crkva ima još nekoliko značajnih obeležja po kojima je upamte i domaći i strani turisti.

Za strane goste ova crkva je zanimnljiva po tome što su baš tu 1913. godine, na Malu gospojinu, po pravoslavnom obredu, kršteni sinovi Mileve i Alberta Ajnštajna, Albert i Eduard.  Pažnju pojedinih posetilaca privuče i ikona crne Bogorodice koja se nalazi u oltarskom delu. Na ovim prostorima to je neuobičajeno. Za ovu ikonu se ne zna kada je i odakle doneta. Pretpostavlja se da je to poklon nekog grčkog vernika, jer su u ovoj crkvi, svojevremeno, održavana bogosluženja i na grčkom jeziku. Ikona na kojoj je prikazana crna Bogorodica postoji i u Apatinu i smatra se da je tamo dospela brodom, Dunavom, sa teritorije Nemačke.

Nikolajevska crkva je prepoznatljiva i po pozlaćenim kupolama koje su urađene u ruskom carskom stilu. Upućeni kažu da je to bila pomoć Rusije sredinom 18. veka i znak ruskog prisustva. I naziv ove bogomolje – Nikolajevska crkva –  je u vezi sa Rusijom. Naime, krajem 18. veka, ova crkva je bila data na korišćenje grčkim i ruskim vernicima koji su živeli ovde. Ova bogomolja ima još jednu zanimljivost. Na spoljašnjem zidu, na jednoj nadgrobnoj ploči, prvi put se pominje ime Novog Sada, još 1749. godine. U svojoj istoriji crkva je menjala unutrašnji izgled. Sadašnji ikonostas je uradio ovdašnji akademski slikar, Pavle Simić koji je bio đak Bečke akademije. Zidove su oslikali Dimitrije i Živko Petrović i Nikola Dimšić. Nikolajevsku crkvu su, kako je zabeleženo, podigli trgovci Bogdanovići, braća Nedeljko i Stojić. Tu su sahranjeni ktitori Nedeljko Bogdanović sa porodicom i veliki dobrotvori, Marija i Jovan Trandafil. O istoriji Nikolajevske crkve se malo zna, jer su spisi uništeni za vreme revolucije 1849. godine.
Današnja Nikoilajevska crkva je sagrađena malo južnije od nekadašnje drvene crkve za koju se pretpostavlja da je bila izgrađena odmah nakon Velike seobe 1692. godine. Nikolajevska crkva se nalazi u blizini zgrade Matice  srpske koju je  ovdašnja velika dobrotvorka, Marija Trandafil, izgradila za smeštaj sirotih. Nikolajevska crkva u Novom Sadu se ubraja u spomenike kulture u kategoriji nepokretnih kulturnih dobara od velikog značaja.

Autor: Udruženje turističkih novinara Vojvodine u saradnji sa Turističkom organizacijom Novog Sada